To wydanie książki François-René de Chateaubrianda o Napoleonie Bonapartem trudno traktować jak zwykłą publikację. To raczej spotkanie z tekstem, który powstał w konkretnym momencie historii – pisany szybko, z emocją, z wyraźnym stanowiskiem. Już we wstępie Tadeusz Boy-Żeleński uprzedza czytelnika: nie mamy do czynienia z chłodną analizą ani sprawiedliwym osądem. To pamflet, głos w sporze, tekst, który miał działać tu i teraz. I może właśnie dlatego czyta się go dziś tak ciekawie.
Chateaubriand to postać, którą wielu kojarzy przede wszystkim z literaturą – z „Atalą” czy „Reném”, z nastrojową, pełną obrazów natury prozą, która zapowiada romantyzm. Ale jego życie to nie tylko pisanie. Przez lata był aktywnie zaangażowany w politykę, pełnił funkcje dyplomatyczne, uczestniczył w najważniejszych wydarzeniach swojej epoki. I właśnie ten drugi, mniej znany wymiar jego twórczości odsłania ta niewielka broszura.
To tekst o dużej sile – momentami ostry, bezpośredni, pisany z wyraźną intencją przekonania czytelnika. Nie udaje obiektywizmu, nie próbuje być „sprawiedliwy”. Jest świadectwem chwili, emocji i napięć, które towarzyszyły czasom Napoleona. Dzięki temu możemy zobaczyć tę postać inaczej – nie jako pomnikową figurę z podręczników, ale jako człowieka, który budził skrajne opinie już za życia.
Dla polskiego czytelnika to szczególnie ciekawa perspektywa. Napoleon jest przecież częścią naszej historii, obecny w niej nie tylko jako postać polityczna, ale też jako pewien mit. Ten tekst pozwala zajrzeć „za kulisy” – zobaczyć, jak był postrzegany przez jednego z najwybitniejszych pisarzy swoich czasów. Nawet jeśli spojrzenie to jest stronnicze, a może właśnie dlatego, daje dużo do myślenia.
Sama książka została przygotowana jako edycja kolekcjonerska – w nakładzie zaledwie 25 numerowanych egzemplarzy. Każdy z nich oprawiono ręcznie przez Magdalenę Bulandę w półskórek i umieszczono w dopasowanym etui. To nie jest przypadkowa forma – od początku chodziło o to, by książka była nie tylko tekstem, ale też przedmiotem, który ma swoją wagę, fakturę i obecność.
Dużą rolę odgrywa tu również typografia. Tekst złożono krojem Didot – klasycznym, eleganckim, mocno zakorzenionym w historii druku. Wykorzystana czcionka została wycięta na początku XIX wieku przez Michaela Viberta dla Pierre’a Didota i użyta po raz pierwszy w Paryżu w 1812 roku. To subtelne, ale bardzo znaczące nawiązanie do epoki Chateaubrianda – coś, co buduje spójność całego wydania.
Książka liczy 116 stron i została wydrukowana na papierze bawełnianym Zuber Rider. To materiał, który od razu czuć pod palcami – miękki, trwały, z delikatną strukturą. Druk układa się na nim bardzo dobrze, a czytanie jest po prostu przyjemne. To jeden z tych elementów, które może nie rzucają się w oczy na pierwszy rzut oka, ale mają ogromny wpływ na odbiór całości.
Format 160 × 220 mm sprawia, że książka dobrze leży w dłoni, ale jednocześnie zachowuje charakter wydania kolekcjonerskiego. To coś, co chce się wziąć do ręki, otworzyć, obejrzeć – i do czego chce się wracać.
W efekcie powstała książka, która działa na kilku poziomach. Jest ciekawym tekstem historycznym i literackim, ale też dopracowanym obiektem, w którym każdy element ma znaczenie. To propozycja dla tych, którzy lubią książki nie tylko czytać, ale też doświadczać – spokojnie, uważnie, z przyjemnością.
